داشتن دندان‌هایی سفید، تمیز و سالم یکی از مهم‌ترین عوامل زیبایی لبخند و حفظ سلامت دهان و دندان است. با وجود مسواک زدن و استفاده از نخ دندان، ممکن است به مرور زمان پلاک‌های میکروبی و رسوبات سخت‌شده‌ای به نام جرم روی سطح دندان‌ها و در اطراف لثه تجمع پیدا کنند. این رسوبات نه‌تنها ظاهر دندان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه می‌توانند زمینه‌ساز بیماری‌های لثه، بوی بد دهان و حتی لق شدن دندان‌ها شوند.
جرم گیری دندان یکی از رایج‌ترین خدمات پیشگیری و درمانی در دندانپزشکی است که با هدف حذف جرم‌ها و رسوبات تجمع‌یافته روی دندان و زیر خط لثه انجام می‌شود. در این مقاله با اهمیت جرم گیری، مراحل انجام آن، مزایا، عوارض احتمالی و هزینه جرم‌گیری دندان آشنا می‌شویم.
جرم‌گیری دندان چیست؟
جرم گیری دندان یک روش تخصصی برای پاک‌سازی رسوبات سخت‌شده و پلاک‌های میکروبی از سطح دندان‌ها و نواحی اطراف لثه است. زمانی که پلاک‌های باکتریایی به‌خوبی با مسواک و نخ دندان پاک نشوند، به مرور با مواد معدنی موجود در بزاق ترکیب شده و به جرم دندان تبدیل می‌شوند.
جرم دندان برخلاف پلاک‌های نرم، با مسواک زدن معمولی از بین نمی‌رود و برای حذف آن باید به دندانپزشک مراجعه کرد.
دندانپزشک با استفاده از دستگاه‌های مخصوص جرم‌گیری، رسوبات را از سطح دندان جدا می‌کند و در صورت نیاز، نواحی زیر خط لثه را نیز پاک‌سازی می‌کند.
چرا جرم‌گیری دندان اهمیت دارد؟
تجمع جرم روی دندان‌ها می‌تواند مشکلات مختلفی برای سلامت دهان و دندان ایجاد کند. جرم‌ها سطحی زبر دارند و محل مناسبی برای تجمع باکتری‌ها هستند.
مهم‌ترین دلایل اهمیت جرم‌گیری عبارت‌اند از:
- جلوگیری از التهاب و خونریزی لثه
- کاهش احتمال ابتلا به بیماری‌های لثه
- پیشگیری از پیشرفت بیماری‌های پریودنتال
- کاهش بوی بد دهان ناشی از تجمع پلاک و جرم
- حذف رسوبات زرد و قهوه‌ای روی دندان‌ها
- کمک به حفظ سلامت بافت‌های نگهدارنده دندان
- کاهش خطر تحلیل لثه و آسیب به استخوان اطراف دندان
انجام منظم جرم گیری در کنار رعایت بهداشت دهان و دندان، نقش مهمی در حفظ سلامت دندان‌ها در طولانی‌مدت دارد.
مراحل جرم‌گیری دندان در دندانپزشکی
جرم گیری دندان معمولاً طی یک جلسه انجام می‌شود؛ البته در مواردی که میزان جرم زیاد باشد یا بیمار به بیماری‌های لثه مبتلا باشد، ممکن است به چند جلسه درمان نیاز داشته باشد.
مراحل اصلی جرم‌گیری عبارت‌اند از:
۱. معاینه اولیه دندان‌ها و لثه
در ابتدا دندانپزشک وضعیت دندان‌ها، لثه‌ها و میزان تجمع جرم را بررسی می‌کند. در صورت وجود علائم بیماری لثه، ممکن است بررسی عمق پاکت‌های لثه‌ای و تصویربرداری نیز ضرورت داشته باشد.
۲. جرم‌گیری با دستگاه اولتراسونیک
در این مرحله معمولاً از دستگاه جرم‌گیر اولتراسونیک استفاده می‌شود. این دستگاه با ایجاد ارتعاشات سریع و استفاده از جریان آب، رسوبات سخت‌شده را از سطح دندان جدا می‌کند.
۳. پاک‌سازی نقاط حساس و باقی‌مانده جرم
دندانپزشک با ابزارهای دستی مخصوص، نواحی‌ای را که جرم در آن‌ها باقی مانده است تمیز می‌کند. در صورت وجود جرم زیر لثه، پاک‌سازی تخصصی این نواحی نیز انجام می‌شود.
۴. پولیش دندان
در صورت نیاز، پس از جرم‌گیری سطح دندان‌ها با مواد و ابزار مخصوص پولیش می‌شود تا لکه‌های سطحی کاهش پیدا کنند و سطح دندان صاف‌تر شود.
۵. ارائه توصیه‌های مراقبتی
در پایان، دندانپزشک توصیه‌های لازم درباره مسواک زدن، استفاده از نخ دندان و زمان مناسب مراجعه بعدی را به بیمار ارائه می‌دهد.
انواع جرم‌گیری دندان
جرم گیری دندان با توجه به میزان تجمع رسوبات و وضعیت سلامت لثه به روش‌های مختلفی انجام می‌شود.
جرم‌گیری سطحی دندان
این روش برای افرادی مناسب است که جرم و پلاک در سطح قابل مشاهده دندان‌ها و اطراف خط لثه تجمع پیدا کرده است. هدف اصلی، حذف رسوبات و پیشگیری از التهاب لثه است.
جرم‌گیری عمیق دندان
جرم گیری عمیق که معمولاً با عنوان جرم‌گیری زیر لثه و تسطیح سطح ریشه شناخته می‌شود، برای افرادی انجام می‌شود که به بیماری‌های لثه و پریودنتیت مبتلا هستند.
در این روش، جرم و باکتری‌های تجمع‌یافته در زیر خط لثه و روی سطح ریشه دندان پاک‌سازی می‌شوند. این درمان ممکن است با بی‌حسی موضعی انجام شود.
جرم‌گیری با دستگاه اولتراسونیک
در این روش از امواج و ارتعاشات دستگاه اولتراسونیک برای جدا کردن رسوبات سخت استفاده می‌شود. این روش یکی از رایج‌ترین تکنیک‌های جرم‌گیری در دندانپزشکی‌های امروزی است.
آیا جرم‌گیری دندان باعث آسیب به مینای دندان می‌شود؟
یکی از باورهای اشتباه درباره جرم‌گیری این است که این روش باعث نازک شدن مینای دندان یا آسیب به ساختار طبیعی آن می‌شود.
در واقع، اگر جرم گیری توسط دندانپزشک و با ابزارهای استاندارد انجام شود، به مینای سالم دندان آسیب نمی‌زند.
گاهی پس از جرم گیری، افراد احساس می‌کنند فاصله بین دندان‌هایشان بیشتر شده یا دندان‌هایشان حساس‌تر شده است. این اتفاق معمولاً به دلیل برداشته شدن جرم‌های قدیمی و آشکار شدن فضای واقعی بین دندان‌ها یا نمایان شدن بخش‌هایی از سطح ریشه است.
بنابراین، جرم گیری اصولی نه‌تنها باعث آسیب به دندان نمی‌شود، بلکه به حفظ سلامت لثه و بافت‌های اطراف دندان کمک می‌کند.
مزایای جرم‌گیری دندان چیست؟
جرم‌گیری منظم یکی از اقدامات مهم در مراقبت‌های پیشگیرانه دندانپزشکی است. مهم‌ترین مزایای آن عبارت‌اند از:
۱. جلوگیری از بیماری‌های لثه: حذف جرم و پلاک‌های باکتریایی به کاهش التهاب لثه و پیشگیری از پیشرفت بیماری‌های لثه کمک می‌کند.
۲. کاهش بوی بد دهان: تجمع باکتری‌ها و رسوبات یکی از عوامل ایجاد بوی نامطبوع دهان است. جرم‌گیری می‌تواند به کاهش این مشکل کمک کند.
۳. بهبود ظاهر دندان‌ها: جرم‌های زرد و قهوه‌ای که روی سطح دندان تجمع پیدا کرده‌اند، پس از جرم‌گیری حذف می‌شوند و ظاهر دندان‌ها تمیزتر به نظر می‌رسد.
۴. حفظ سلامت لثه: با حذف رسوبات اطراف لثه، شرایط برای کاهش التهاب و حفظ سلامت بافت لثه فراهم می‌شود.
۵. کمک به حفظ دندان‌های طبیعی: درمان به‌موقع بیماری‌های لثه می‌تواند از پیشرفت تخریب بافت‌های نگهدارنده دندان جلوگیری کند.
عوارض جرم‌گیری دندان چیست؟
جرم‌گیری دندان یک روش ایمن و رایج در دندانپزشکی است؛ با این حال، برخی افراد ممکن است پس از انجام آن علائم موقتی را تجربه کنند.
شایع‌ترین عوارض احتمالی عبارت‌اند از:
- حساسیت دندان به سرما و گرما
- خونریزی خفیف لثه
- احساس ناراحتی یا درد خفیف در لثه
- نمایان شدن فاصله‌های طبیعی بین دندان‌ها
- احساس زبری یا تغییر سطح دندان در روزهای ابتدایی
این علائم معمولاً موقتی هستند و طی چند روز بهبود پیدا می‌کنند. البته اگر درد، خونریزی یا تورم شدید و ماندگار باشد، باید برای معاینه مجدد به دندانپزشک مراجعه کرد.
بعد از جرم‌گیری دندان چه مراقبت‌هایی لازم است؟
برای حفظ نتیجه جرم‌گیری و جلوگیری از تجمع مجدد پلاک و جرم، رعایت نکات بهداشتی اهمیت زیادی دارد.
- حداقل دو بار در روز دندان‌های خود را با مسواک نرم مسواک بزنید.
- روزانه از نخ دندان استفاده کنید.
- در صورت توصیه دندانپزشک، از دهان‌شویه مناسب استفاده کنید.
- مصرف دخانیات را کاهش دهید یا ترک کنید.
- مصرف نوشیدنی‌های رنگی مانند چای و قهوه را مدیریت کنید.
- از مصرف بیش از حد مواد غذایی شیرین خودداری کنید.
- برای معاینه دوره‌ای به دندانپزشک مراجعه کنید.
اگر بعد از جرم گیری دچار حساسیت دندان شدید، استفاده از خمیردندان مخصوص دندان‌های حساس می‌تواند مفید باشد.
هر چند وقت یک‌بار باید جرم‌گیری دندان انجام دهیم؟
زمان مناسب جرم گیری برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند میزان تشکیل جرم، وضعیت سلامت لثه، عادات غذایی، استعمال دخانیات و رعایت بهداشت دهان بستگی دارد.
برای بسیاری از افراد، معاینه و پاک‌سازی حرفه‌ای هر ۶ ماه یک‌بار می‌تواند مناسب باشد؛ اما برخی افراد ممکن است به فواصل کوتاه‌تر یا طولانی‌تر نیاز داشته باشند.
افرادی که سابقه بیماری لثه دارند یا مستعد تشکیل جرم هستند، بهتر است طبق برنامه اختصاصی دندانپزشک برای جرم‌گیری و مراقبت‌های دوره‌ای اقدام کنند.
هزینه جرم‌گیری دندان چقدر است؟
هزینه جرم گیری دندان به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان برای تمام بیماران یک قیمت ثابت در نظر گرفت.
مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت جرم‌گیری عبارت‌اند از:
- میزان جرم و رسوبات تجمع‌یافته روی دندان‌ها
- نیاز به جرم‌گیری سطحی یا عمیق
- وضعیت سلامت لثه و وجود بیماری‌های پریودنتال
- تعداد جلسات مورد نیاز برای درمان
- تجهیزات و روش‌های مورد استفاده در کلینیک دندانپزشکی
- تعرفه خدمات دندانپزشکی و محل ارائه خدمات
برای اطلاع از هزینه دقیق جرم‌گیری دندان، بهتر است ابتدا توسط دندانپزشک معاینه شوید تا نوع درمان مورد نیاز مشخص شود.
چه افرادی بیشتر به جرم‌گیری دندان نیاز دارند؟
اگرچه جرم گیری برای بسیاری از افراد مفید است، برخی گروه‌ها بیشتر در معرض تشکیل جرم و بیماری‌های لثه قرار دارند.
این افراد عبارت‌اند از:
- افرادی که به‌طور منظم از نخ دندان استفاده نمی‌کنند.
- کسانی که بهداشت دهان و دندان ضعیفی دارند.
- افراد سیگاری و مصرف‌کنندگان دخانیات.
- افرادی که سابقه التهاب و خونریزی لثه دارند.
- کسانی که به سرعت روی دندان‌هایشان جرم تشکیل می‌شود.
- افرادی که تحت درمان بیماری‌های لثه قرار دارند.
توجه داشته باشید که حتی در صورت نداشتن درد یا علائم ظاهری، ممکن است جرم در نواحی پنهان دندان‌ها و زیر لثه تجمع پیدا کرده باشد.
تفاوت جرم‌گیری دندان و سفید کردن دندان چیست؟
جرم گیری و بلیچینگ دو روش متفاوت دندانپزشکی هستند که اهداف یکسانی ندارند.
جرم گیری با هدف حذف پلاک‌های سخت‌شده، رسوبات و جرم‌های دندانی انجام می‌شود؛ اما بلیچینگ روشی زیبایی برای روشن‌تر کردن رنگ دندان‌هاست که با استفاده از مواد سفیدکننده مخصوص انجام می‌شود.
اگر دندان‌های شما به دلیل تجمع جرم زرد یا کدر به نظر می‌رسند، ممکن است جرم‌گیری به‌تنهایی ظاهر آن‌ها را بهبود دهد. اما اگر رنگ طبیعی دندان‌ها تیره شده باشد، برای روشن‌تر شدن رنگ دندان ممکن است به بلیچینگ نیاز داشته باشید.
آیا جرم‌گیری دندان درد دارد؟
در اغلب موارد، جرم گیری دندان بدون درد جدی انجام می‌شود. با این حال، افرادی که لثه‌های ملتهب یا دندان‌های حساسی دارند ممکن است هنگام انجام این کار کمی احساس ناراحتی کنند.
در مواردی که جرم زیادی در زیر لثه تجمع پیدا کرده باشد، دندانپزشک می‌تواند برای کاهش درد از بی‌حسی موضعی استفاده کند.
سؤالات متداول درباره جرم‌گیری دندان
۱. آیا جرم‌گیری باعث لق شدن دندان می‌شود؟
خیر. جرم گیری اصولی باعث لق شدن دندان نمی‌شود. گاهی جرم‌های ضخیم نقش نگهدارنده موقتی برای دندان‌های لق دارند و پس از برداشتن آن‌ها، میزان واقعی لق بودن دندان مشخص می‌شود. علت اصلی لق شدن معمولاً بیماری پیشرفته لثه و تخریب بافت نگهدارنده دندان است.
۲. آیا جرم‌گیری باعث سفید شدن دندان‌ها می‌شود؟
جرم گیری با حذف رسوبات و لکه‌های خارجی، دندان‌ها را تمیزتر و گاهی روشن‌تر نشان می‌دهد؛ اما رنگ طبیعی دندان را مانند بلیچینگ تغییر نمی‌دهد.
۳. آیا بعد از جرم‌گیری فاصله بین دندان‌ها بیشتر می‌شود؟
در برخی موارد بله. جرم‌های تجمع‌یافته ممکن است فضای بین دندان‌ها را پر کرده باشند. با حذف این رسوبات، فاصله‌های واقعی بین دندان‌ها نمایان می‌شود.
۴. آیا جرم‌گیری برای زنان باردار مجاز است؟
جرم گیری معمول و مراقبت‌های ضروری دندانپزشکی در دوران بارداری عموماً قابل انجام هستند. با این حال، بهتر است پیش از درمان، دندانپزشک را از بارداری خود مطلع کنید تا شرایط و زمان مناسب درمان بررسی شود.
۵. آیا می‌توان جرم دندان را در خانه از بین برد؟
خیر. جرم سخت‌شده دندان با مسواک، جوش شیرین یا روش‌های خانگی به‌طور ایمن از بین نمی‌رود. تلاش برای تراشیدن جرم با ابزارهای غیرتخصصی می‌تواند به مینای دندان و لثه آسیب برساند.
۶. بهترین زمان برای جرم‌گیری دندان چه موقع است؟
بهترین زمان زمانی است که دندانپزشک بر اساس معاینه، تجمع جرم یا نیاز به مراقبت تخصصی را تشخیص دهد. برای بسیاری از افراد، بررسی وضعیت دندان‌ها هر ۶ ماه یک‌بار توصیه می‌شود.
جمع‌بندی؛ چرا جرم‌گیری دندان را جدی بگیریم؟
جرم‌گیری دندان یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه برای حفظ سلامت دهان و دندان است. تجمع جرم می‌تواند به التهاب لثه، بوی بد دهان و در صورت پیشرفت بیماری، آسیب به بافت‌های نگهدارنده دندان منجر شود.
انجام جرم‌گیری توسط دندانپزشک متخصص، در کنار مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و معاینات دوره‌ای، به حفظ سلامت لثه‌ها و دندان‌های طبیعی کمک می‌کند.
اگر مدت زیادی است که برای بررسی وضعیت دندان‌های خود به دندانپزشکی مراجعه نکرده‌اید، بهتر است برای معاینه و بررسی نیاز به جرم‌گیری اقدام کنید. تشخیص به‌موقع مشکلات دهان و دندان می‌تواند از درمان‌های پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر در آینده جلوگیری کند.
